
Data publikacji: 15/10/2026 | 17 minut czytania

Umowa przedwstępna najmu mieszkania to zobowiązanie do podpisania umowy najmu w przyszłości. Musi wskazywać strony, lokal i czynsz, a najlepiej też termin zawarcia umowy najmu. Zabezpiecza się ją zwykle zadatkiem: gdy najemca się wycofa, zadatek przepada, a gdy wycofa się wynajmujący, oddaje go w podwójnej wysokości.
Zawarcie przedwstępnej umowy przydaje się wtedy, gdy obie strony są już zdecydowane, ale nie mogą jeszcze podpisać właściwej umowy. Mieszkanie jest w remoncie, poprzedni lokator wyprowadza się za dwa miesiące albo najemca lokalu usługowego czeka na pozwolenie. Pokażę Ci, co umowa przedwstępna powinna zawierać, na co uważać przy podpisaniu umowy przedwstępnej, jak działa zadatek i co możesz zrobić, gdy druga strona się wycofa.
Umowa przedwstępna najmu to umowa, w której jedna lub obie strony zobowiązują się zawrzeć w przyszłości umowę najmu na ustalonych już warunkach. Definicja umowy przedwstępnej pochodzi z art. 389 § 1 Kodeksu cywilnego i nie rozróżnia rodzajów lokali. Ta sama definicja umowy przedwstępnej dotyczy mieszkań i lokali użytkowych, więc umowa wynajmu lokalu usługowego może być poprzedzona taką samą umową przedwstępną.
Istota umowy przedwstępnej polega na tym, że sama nie daje prawa do korzystania z lokalu. Umowa przedwstępna zobowiązuje strony do podpisania kolejnej umowy i określa jej warunki, ale nie przekazuje kluczy i nie uruchamia czynszu. Może być dwustronnie zobowiązująca (obie strony muszą zawrzeć umowę najmu) albo jednostronnie zobowiązująca, gdy zobowiązuje się tylko wynajmujący lub tylko najemca. Ten drugi wariant działa podobnie do opcji: „trzymam dla Ciebie lokal do 1 marca”.
Umowa przyrzeczona to właściwa umowa najmu mieszkania lub lokalu, do której zawarcia strony zobowiązały się w umowie przedwstępnej. Umowa przedwstępna określa, co strony podpiszą i kiedy. Dopiero przyrzeczona umowa najmu daje prawo do używania lokalu i obowiązek płacenia czynszu.
Cecha | Umowa przedwstępna najmu | Umowa przyrzeczona (umowa najmu) |
Podstawa prawna | art. 389–390 k.c. | art. 659 i n. k.c., ustawa o ochronie praw lokatorów |
Co daje | prawo żądania zawarcia umowy najmu | prawo do używania lokalu i do czynszu |
Wydanie lokalu | nie | tak |
Typowe zabezpieczenie | zadatek | kaucja |
Umowa przyrzeczona powinna powtarzać uzgodnione warunki i uzupełniać je o to, czego w umowie przedwstępnej zwykle się nie opisuje: protokół zdawczo-odbiorczy, zasady napraw czy wypowiedzenia. Umowa przyrzeczona powinna być zgodna z ustaleniami. Strony mogą w niej coś zmienić, ale tylko za zgodą obu.
„Wstępna umowa najmu”, „przedwstępna umowa najmu” i „umowa przyrzeczenia najmu” to potoczne nazwy tej samej umowy. Liczy się treść, nie tytuł. Zgodnie z definicją umowy przedwstępnej umowa przedwstępna wynajmu mieszkania nazwana „rezerwacją” nadal jest umową przedwstępną. Jeśli umowa wskazuje istotne postanowienia przyszłego najmu i zobowiązuje do jego zawarcia, sąd potraktuje ją jak umowę przedwstępną.
Inaczej jest z rezerwacją. Umowa rezerwacyjna najmu nie jest uregulowana w przepisach i często sprowadza się do potwierdzenia przelewu „za rezerwację” bez czynszu, terminu i opisu lokalu. Taka umowa rezerwacyjna najmu nie jest umową przedwstępną. Jeśli wynajmujący się wycofa, odzyskasz pieniądze, ale nie wymusisz podpisania umowy ani nie zażądasz podwójnej kwoty.
Tu wiele osób popełnia ten sam błąd. Mylenie umowy przedwstępnej z rezerwacją kończy się sporem o to, czy przelew był zadatkiem, zaliczką, czy „opłatą rezerwacyjną”. Jeśli umowa rezerwacyjna najmu ma Cię chronić, dopisz do niej strony, lokal, czynsz i termin podpisania umowy, a wpłatę nazwij wprost zadatkiem.
Zawarcie przedwstępnej umowy ma sens, gdy strony uzgodniły warunki, ale umowy najmu nie mogą podpisać od razu. Najczęściej chodzi o takie sytuacje:
W każdej z tych sytuacji umowa przedwstępna zabezpiecza obie strony. Wynajmujący wie, od kiedy będzie miał przychód, i ma zadatek na wypadek rezygnacji. Najemca zyskuje pewność lokalu i ceny, a podpisanie umowy przedwstępnej kończy szukanie mieszkania.
Umowa przedwstępna musi zawierać istotne postanowienia przyszłej umowy najmu: strony, przedmiot najmu i czynsz (art. 389 § 1 zd. 2 k.c. w związku z art. 659 k.c.). Bez nich ważność umowy przedwstępnej stoi pod znakiem zapytania. Umowa przedwstępna powinna też wskazywać termin podpisania umowy najmu, choć nie jest to warunek ważności.
Checklista: co musi zawierać umowa przedwstępna najmu
Umowa przedwstępna musi opisywać lokal tak, żeby nie było wątpliwości, o które mieszkanie chodzi. Wpisz numer mieszkania, piętro, powierzchnię i numer, pod którym prowadzona jest księga wieczysta. Zwróciłbym tu uwagę na jedną rzecz: podpisanie umowy przedwstępnej poprzedź sprawdzeniem właściciela. Jeśli jesteś najemcą, zajrzyj do elektronicznej księgi wieczystej i sprawdź, czy osoba podpisująca umowę jest właścicielem. Zajmie Ci to kilka minut, a uchroni przed wpłatą zadatku komuś, kto mieszkaniem nie dysponuje.
Umowa przedwstępna określa też czynsz. Trzeba go podać kwotowo albo w sposób pozwalający go obliczyć, np. „2 800 zł miesięcznie plus opłaty według rozliczenia wspólnoty”. Zapis „czynsz zostanie ustalony w umowie najmu” przekreśla sens całej umowy.
Brak terminu nie unieważnia umowy, ale ją osłabia. Umowa przedwstępna powinna więc zawierać datę. Bez niej, zgodnie z art. 389 § 2 k.c., strona uprawniona wyznacza wtedy „odpowiedni termin”. Jeśli żadna ze stron nie zrobi tego w ciągu roku od zawarcia umowy przedwstępnej, nie można już żądać podpisania umowy najmu.
Bezpieczniej wpisać konkretną datę zawarcia umowy, np. „do 25 września 2026 r.”, albo powiązać termin podpisania umowy ze zdarzeniem: „w ciągu 7 dni od zakończenia remontu, nie później niż 31 października 2026 r.”. Druga data jest ważna, bo bez niej remont może się ciągnąć bez końca. Data zawarcia umowy wyznacza też początek rocznego terminu przedawnienia.
Dobra umowa przedwstępna wykracza poza minimum ustawowe i przenosi do dokumentu najważniejsze warunki umowy najmu. Warto, żebyś zapisał w niej wszystko, o co strony mogłyby się później spierać: czas trwania umowy (od niego zależy też forma – art. 660 k.c.), datę wydania lokalu, kwotę kaucji, opłaty i media, wyposażenie (albo odesłanie do protokołu zdawczo-odbiorczego), zwierzęta i liczbę lokatorów. Negocjacje umowy najlepiej zamknąć właśnie na tym etapie. Jeśli negocjacje umowy wciąż trwają i nie znacie czynszu, na umowę przedwstępną jest za wcześnie.
Umowa przedwstępna zabezpiecza strony najlepiej wtedy, gdy towarzyszy jej zadatek wpłacony przy podpisaniu umowy przedwstępnej. Zaliczka zawsze wraca, a kaucja należy do umowy najmu, nie do umowy przedwstępnej.
Zadatek | Zaliczka | Kaucja | |
Podstawa prawna | art. 394 k.c. | ogólne zasady k.c. | art. 6 ustawy o ochronie praw lokatorów |
Kiedy się ją wpłaca | przy umowie przedwstępnej | przy umowie przedwstępnej | przy umowie najmu |
Najemca się wycofuje | wynajmujący zatrzymuje zadatek | zaliczka wraca | nie dotyczy |
Wynajmujący się wycofuje | najemca żąda 2× zadatku | zaliczka wraca | nie dotyczy |
Umowa najmu zostaje zawarta | zalicza się na poczet kaucji lub czynszu | zalicza się na poczet kaucji lub czynszu | zabezpiecza roszczenia z najmu |
Limit | brak | brak | 12× czynszu (najem zwykły), 6× (okazjonalny) |
Zadatek to kwota wręczana przy zawarciu umowy, która w razie jej niewykonania przez jedną stronę pozwala drugiej odstąpić od umowy i zatrzymać zadatek albo żądać jego dwukrotności (art. 394 § 1 k.c.). Nie trzeba wyznaczać dodatkowego terminu ani udowadniać szkody – tak umowa przedwstępna zabezpiecza obie strony jednocześnie.
Przykład: zadatek wynosi 3 000 zł.
Zadatek wraca w pojedynczej wysokości, gdy strony rozwiązały umowę za porozumieniem albo gdy do najmu nie doszło z przyczyn, za które żadna ze stron nie odpowiada lub odpowiadają obie (art. 394 § 3 k.c.). Przykład: mieszkanie zalał sąsiad i lokal nie nadaje się do zamieszkania.
Zaliczka to przedpłata, która zawsze wraca, jeśli umowa najmu nie zostanie zawarta, niezależnie od tego, kto zawinił. Dlatego umowa przedwstępna wynajmu z zaliczką chroni najemcę, ale nie chroni wynajmującego przed rezygnacją. W umowie nazwij wpłatę wprost: „zaliczka” i „zadatek” to nie synonimy, a spór o to, co strony miały na myśli, rozstrzyga sąd.
Kaucja zabezpiecza roszczenia z umowy najmu: maksymalnie 12-krotność czynszu przy najmie zwykłym, 6-krotność przy okazjonalnym, zwrot w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu. Skoro najmu jeszcze nie ma, „kaucja” pobrana przy umowie przedwstępnej najczęściej zostanie potraktowana jak zaliczka. Podpisanie umowy przedwstępnej z „kaucją” to błąd. Lepszy zapis: najemca wpłaca zadatek, który w dniu podpisania umowy najmu staje się częścią kaucji. Najemca nie płaci dwa razy, a do podpisania umowy najmu obie strony chroni zadatek.
Przepisy nie określają wysokości zadatku. Przy mieszkaniach najczęściej to równowartość jednego miesięcznego czynszu, przy lokalach użytkowych 1–3 czynsze. Przy czynszu 2 500 zł zadatek w tej samej kwocie to rozsądny środek: realna strata dla tego, kto zmieni zdanie, i pieniądze, które najemca i tak wpłaciłby przy umowie najmu.
Zawarcie umowy przedwstępnej najmu jest możliwe w dowolnej formie, bez notariusza, ale zawsze zalecam formę pisemną. Spisana umowa przedwstępna nie musi być długa, ale to przede wszystkim dowód tego, jaki czynsz ustalono i kiedy miała zostać podpisana umowa najmu.
Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że wystarczy wymiana SMS-ów albo e-maili. Taka korespondencja bywa uznawana za umowę, ale trudno potem wykazać, kto pisał i czy zgoda była ostateczna. Spisana umowa przedwstępna, podpisana odręcznie lub podpisem kwalifikowanym, zamyka te pytania. Pamiętaj też o art. 660 k.c.: najem lokalu na czas dłuższy niż rok powinien być zawarty na piśmie, inaczej uważa się go za zawarty na czas nieoznaczony. Przy najmie okazjonalnym forma pisemna jest wymagana pod rygorem nieważności.
Słabszy skutek to prawo do odszkodowania, a silniejszy – prawo do wymuszenia podpisania umowy najmu przez sąd. Decyduje to, czy umowa przedwstępna spełnia wymogi ważności umowy przyrzeczonej, zwłaszcza co do formy (art. 390 § 1 i § 2 k.c.).
Słabszy skutek (art. 390 § 1 k.c.) | Silniejszy skutek (art. 390 § 2 k.c.) | |
Kiedy | umowa nie spełnia wymogów ważności umowy najmu | umowa spełnia wymogi ważności umowy najmu |
Czego możesz żądać | odszkodowania za to, że liczyłeś na zawarcie umowy | zawarcia umowy najmu przed sądem |
Przykład | koszty przeprowadzki, utracona inna oferta | prawomocny wyrok zastępuje podpis drugiej strony |
Przy zwykłym najmie przepisy nie wymagają szczególnej formy pod rygorem nieważności, więc pisemna umowa przedwstępna zwykle daje silniejszy skutek, jeśli umowa wskazuje istotne postanowienia. Strony mogą też umownie określić zakres, w jakim należy się odszkodowanie (art. 390 § 1 zd. 2 k.c.).
Możesz zatrzymać zadatek (albo żądać jego dwukrotności), domagać się odszkodowania lub pozwać o zawarcie umowy. Wybór zależy od tego, czy nadal chcesz tego najmu.
W praktyce wygląda to trochę inaczej, niż sugeruje ostatni punkt. Pozew o zawarcie umowy najmu mieszkania wybiera się rzadko, bo trudno mieszkać u kogoś, kto do najmu został zmuszony wyrokiem. Przy lokalach komercyjnych, gdzie najemca zainwestował w projekt i pozwolenia, bywa rozsądniejszy.
Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa najmu miała zostać zawarta (art. 390 § 3 k.c.). Jeśli umowa miała być podpisana 1 października 2026 r., na pozew masz czas do 1 października 2027 r.
Nie. Wypowiedzenie umowy najmu dotyczy dopiero zawartej umowy przyrzeczonej, podobnie jak rozwiązanie umowy najmu za porozumieniem stron. Z umowy przedwstępnej można się wycofać przez odstąpienie (np. z art. 394 k.c. albo na podstawie zapisu w umowie) lub za porozumieniem stron. Zasady rozwiązania umowy przedwstępnej warto więc ustalić od razu, np. prawo odstąpienia, gdy remont nie skończy się do 31 października.
Wypowiedzenie umowy najmu mieszkania warto jednak przemyśleć już teraz, bo wypowiedzenie umowy najmu mieszkania na czas oznaczony jest możliwe tylko w przypadkach wskazanych w umowie. Jeśli planujesz taki najem, wpisz te przypadki do umowy przedwstępnej, a potem przenieś je do warunków umowy najmu, bo bez nich rozwiązanie umowy najmu przed czasem jest bardzo trudne. Szczegóły opisuję w artykułach o tym, jak przygotować wypowiedzenie umowy najmu i jakie terminy wypowiedzenia przewiduje art. 673 k.c..
Ten sam mechanizm działa przy dzierżawie. Umowę przedwstępną dzierżawy zawiera się na zasadach z art. 389 k.c., a wypowiedzenie umowy dzierżawy dotyczy dopiero umowy przyrzeczonej. Podobnie jak wypowiedzenie umowy najmu, wypowiedzenie umowy dzierżawy na czas oznaczony jest możliwe tylko w przypadkach wskazanych w umowie.
Umowa przedwstępna najmu okazjonalnego musi zobowiązywać najemcę do zebrania dokumentów z art. 19a ustawy o ochronie praw lokatorów, zanim dostanie klucze. Bez nich nie będzie najmu okazjonalnego, tylko zwykły najem z pełną ochroną lokatorską. Umowa przedwstępna powinna wprost wymieniać dokumenty, które najemca dostarczy:
Oświadczenie notarialne odnosi się do konkretnej umowy, dlatego bezpieczny zapis brzmi: wydanie kluczy następuje po doręczeniu wynajmującemu wypisu aktu. Dopisz też, że brak dokumentów w terminie daje prawo do odstąpienia i zatrzymania zadatku. Kaucja przy najmie okazjonalnym to maksymalnie 6-krotność czynszu, a umowę zgłasza się do urzędu skarbowego w ciągu 14 dni od rozpoczęcia najmu.
Przy zawieraniu umowy najmu lokalu użytkowego nie obowiązuje ustawa o ochronie praw lokatorów, więc strony mają większą swobodę: nie ma limitu kaucji, a waloryzację i zabezpieczenia można kształtować dowolnie. Przedwstępna umowa najmu lokalu usługowego czy handlowego jest przez to zwykle dłuższa niż przy mieszkaniu, bo umowa przedwstępna określa więcej warunków, a umowa wynajmu lokalu komercyjnego bywa poprzedzona miesiącami rozmów. Negocjacje umowy dotyczą tu nie tylko czynszu, ale też nakładów na adaptację.
Warunek zawieszający to zdarzenie przyszłe i niepewne, od którego zależy obowiązek podpisania umowy najmu. Przy lokalach najczęściej to pozwolenie lub zgłoszenie robót, zmiana sposobu użytkowania, decyzja sanepidu albo zgoda banku na finansowanie.
Przykład: najemca chce otworzyć gabinet stomatologiczny w dawnym sklepie. Umowa najmu zostanie zawarta w ciągu 14 dni od decyzji o zmianie sposobu użytkowania, nie później niż 31 marca 2027 r. Jeśli decyzja nie zapadnie, każda strona może odstąpić, a zadatek wraca. Taki warunek sprawia, że zawarcie przedwstępnej umowy nie zmusza najemcy do płacenia za lokal, którego nie może używać.
Zapisz też, kto wykonuje i finansuje prace adaptacyjne (fit-out), w jakim terminie i co się stanie z nakładami, jeśli do najmu nie dojdzie. Warunki umowy najmu lokalu użytkowego, które warto uzgodnić już teraz, to również przeznaczenie lokalu, wakacje czynszowe, waloryzacja czynszu i zakaz konkurencji w obiekcie handlowym.
Umowa przedwstępna zabezpiecza najem komercyjny szerzej niż mieszkaniowy. Oprócz zadatku stosuje się gwarancję bankową, kaucję, poręczenie i kary umowne. Gwarancję i kaucję przekazuje się zwykle przy umowie najmu, a umowa przedwstępna określa ich wysokość i termin. Kary umowne (art. 483 k.c.) można zastrzec tylko za zobowiązania niepieniężne, np. niewydanie lokalu w terminie. Za spóźnienie z czynszem kary umownej się nie zastrzega.
List intencyjny (LOI) to deklaracja chęci prowadzenia rozmów, która zwykle nie zobowiązuje do zawarcia umowy. Umowa przedwstępna najmu lokalu taki obowiązek tworzy, bo umowa przedwstępna zobowiązuje do zawarcia konkretnej umowy wynajmu lokalu. Mylenie umowy przedwstępnej z listem intencyjnym działa w obie strony: LOI z czynszem, lokalem, terminem i zobowiązaniem do podpisania umowy może zostać uznany za umowę przedwstępną. Jeśli umowa wynajmu lokalu ma dopiero powstać, a nie chcesz się jeszcze wiązać, napisz wprost, że dokument nie rodzi obowiązku zawarcia umowy.
Czy umowa przedwstępna wynajmu mieszkania musi być u notariusza? Nie. Zawarcie umowy przedwstępnej najmu nie wymaga notariusza, wystarczy zwykła forma pisemna. Notariusz pojawia się tylko przy najmie okazjonalnym, przy oświadczeniu najemcy o poddaniu się egzekucji.
Czy zadatek na wynajem mieszkania jest zwrotny? Tylko gdy umowę rozwiązano za porozumieniem albo najem nie doszedł do skutku bez winy stron. Gdy wycofa się najemca, wynajmujący zatrzymuje zadatek, a gdy wycofa się wynajmujący, oddaje 2× zadatek.
Ile wynosi zadatek na wynajem mieszkania? Przepisy nie ustalają limitu, więc kwotę wpisujecie do warunków umowy najmu jeszcze na etapie umowy przedwstępnej. Zwykle to jeden miesięczny czynsz, przy lokalach użytkowych 1–3 czynsze.
Co powinna zawierać umowa przyrzeczona? Umowa przyrzeczona powinna zawierać warunki uzgodnione w umowie przedwstępnej oraz elementy zwykłej umowy najmu: kaucję, czas trwania umowy, zasady napraw i wypowiedzenia.
Czy można pobrać kaucję w umowie przedwstępnej? Można, ale to ryzykowne. Lepiej pobrać zadatek i zapisać, że po zawarciu umowy najmu staje się on częścią kaucji.
Co, jeśli nie wpiszemy terminu podpisania umowy najmu? Termin wyznacza strona uprawniona. Jeśli nie zrobi tego w ciągu roku od zawarcia umowy przedwstępnej, nie można żądać podpisania umowy najmu (art. 389 § 2 k.c.).
Czy wstępna umowa najmu zawarta mailowo jest ważna? Może być, jeśli zawiera strony, lokal, czynsz i jasną zgodę obu stron. Trudno jednak udowodnić jej treść, a przy najmie okazjonalnym nie spełnia wymogu formy pisemnej.
Czy można wycofać się z umowy przedwstępnej najmu albo ją wypowiedzieć? Tak, ale umowa przedwstępna zobowiązuje obie strony i zabezpiecza każdą z nich, więc zwykle kosztuje to zadatek. Bez konsekwencji można się wycofać za porozumieniem albo w sytuacjach opisanych w umowie. Wypowiedzenie umowy najmu dotyczy dopiero umowy przyrzeczonej.
Jak przebiega zawarcie przedwstępnej umowy? Uzgadniacie warunki, najemca sprawdza księgę wieczystą, spisujecie umowę z terminem podpisania umowy najmu i najemca wpłaca zadatek. Zawarcie umowy przedwstępnej kończy się podpisami obu stron.
Czym różni się umowa przedwstępna od listu intencyjnego? Umowa przedwstępna zobowiązuje do zawarcia umowy najmu i wskazuje jej istotne postanowienia. List intencyjny zwykle jest tylko deklaracją woli prowadzenia rozmów.
Ostatnia aktualizacja: 15 października 2026 r. Stan prawny na październik 2026 r. Podstawa prawna: Kodeks cywilny (art. 389, 390, 394, 483, 659, 660), ustawa o ochronie praw lokatorów. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.
![Umowa przedwstępna najmu mieszkania i lokalu – zadatek, kaucja [2026]](https://cms.dom.pl/api/media/file/GMF%20-%20Grafiki%20-%202026-10-15T125426.832.webp?prefix=payload-media)
Data publikacji: 15/10/2026 | 17 minut czytania
![Art. 673 kodeksu cywilnego – terminy wypowiedzenia najmu z przykładami [2026]](https://cms.dom.pl/api/media/file/GMF%20-%20Grafiki%20-%202026-10-15T123331.023.webp?prefix=payload-media)
Data publikacji: 15/10/2026 | 18 minut czytania

Data publikacji: 12/10/2026 | 4 minuty czytania

Data publikacji: 08/10/2026 | 13 minut czytania
![Umowa przedwstępna najmu mieszkania i lokalu – zadatek, kaucja [2026]](https://cms.dom.pl/api/media/file/GMF%20-%20Grafiki%20-%202026-10-15T125426.832.webp?prefix=payload-media)
Data publikacji: 15/10/2026 | 17 minut czytania
![Art. 673 kodeksu cywilnego – terminy wypowiedzenia najmu z przykładami [2026]](https://cms.dom.pl/api/media/file/GMF%20-%20Grafiki%20-%202026-10-15T123331.023.webp?prefix=payload-media)
Data publikacji: 15/10/2026 | 18 minut czytania

Data publikacji: 12/10/2026 | 4 minuty czytania

Data publikacji: 08/10/2026 | 13 minut czytania

Administratorem danych, które wpiszesz, będzie DOM.PL z siedzibą przy ul. Gen. Gustawa Orlicz-Dreszera 5/lok. 6, 15-797 Białystok. Twoje dane będą przetwarzane w celu wysyłania Ci naszych ofert handlowych i naszych partnerów. ...więcej